Kapelan powstania warszawskiego związany z Kołem. Nieznane fakty!

Autor: kurier-kolski.pl | 01.08.2023

79 lat temu mieszkańcy Warszawy rozpoczęli powstanie przeciw niemieckiemu okupantowi. Chociaż te wydarzenia działy się daleko od naszego miasta, to nietrudno odnaleźć kolskie ślady w powstaniu warszawskim. Jednym z kapelanów powstania był ks. Wiktor Potrzebski, wikariusz kolskiej fary w latach 1905-1907, którego postać i bohaterskie życie przypomina nam w swoim artykule Marcin Nowacki.

 

Wiktor Potrzebski urodził się 30 lipca 1880 r. w Ślesinie. W 1904 r., po ukończeniu studiów w Wyższym Seminarium Duchownym we Włocławku, otrzymał święcenia kapłańskie i rozpoczął posługę w ówczesnej diecezji kujawsko-kaliskiej. Rok później, na pierwszy wikariat, został skierowany do parafii Podwyższenia Krzyża Świętego w Kole, której proboszczem był wówczas wielki odnowiciel kościoła farnego – ks. kanonik Edward Narkiewicz. W naszym mieście ks. Potrzebski dał się poznać jako gorliwy kapłan, dobry kaznodzieja, a także aktywny działacz społeczny i patriota. Wraz z pozostałymi duszpasterzami kolskiej parafii tworzył związki rzemieślnicze i założył spółdzielnię szewską. Był aktywnym sympatykiem Narodowego Związku Robotniczego.

Jego działalność niepodległościowa i antyrosyjska nie spotykała się z sympatią ze strony zaborczych władz carskich. W Cesarstwie Rosyjskim groziło mu więzienie, dlatego w 1907 r. opuścił Koło i przez Prusy wyjechał do Galicji. Do 1921 r. posługiwał w parafiach archidiecezji lwowskiej, gdzie pracował wśród młodzieży. Był także autorem tekstów w tygodniku „Sztandar”. Dopiero po odzyskaniu przez Polskę niepodległości powrócił do diecezji kujawsko-kaliskiej – do Bełchatowa i Piotrkowa Trybunalskiego, gdzie kontynuował posługę duszpasterską i społeczną wśród miejscowych.

W 1928 r. na własną prośbę został przeniesiony do archidiecezji wileńskiej. Początkowo posługiwał w Trokach, a następnie w Grodnie, gdzie pełnił nawet funkcję dyrektora państwowego gimnazjum i liceum. Angażował się także w ruch harcerski. Zmobilizował swoich uczniów do obrony Grodna przed Rosjanami w dniach 19-21 września 1939 r. Znów musiał uciekać, tym razem do Warszawy okupowanej przez Niemców.

W stolicy, pod nazwiskiem Jan Orłowski, objął stanowisko kapelana u sióstr loretanek. Organizował tajne nauczanie, a nawet przeprowadził egzaminy maturalne dla młodzieży z Grodna i Warszawy. Angażował się w działalność Armii Krajowej w stopniu kapitana, a także pełnił posługę kapelana IV Rejonu Obwodu Śródmieście. Używał pseudonimu „Corda”.

Po wybuchu powstania warszawskiego z dużym zaangażowaniem posługiwał jako kapelan. Każdego dnia odprawiał po dwie Msze św. i godzinami spowiadał. 13 sierpnia pobłogosławił związek małżeński dwojga powstańców Alicji i Bolesławowi – zdjęcia z tej liturgii są jednymi z najbardziej znanych fotografii z czasu warszawskiego zrywu.

Ksiądz Wiktor Potrzebski zginął 4 września 1944 r., przed południem, pod gruzami zbombardowanego przez Niemców budynku przy ul. Szpitalnej 4. Jego ciało rozpoznano po rozszarpanej sutannie. Wieczorem został pochowany na podwórku jednego z warszawskich budynków, później miejsce pochówku przeniesiono na cmentarz wojskowy na Powązkach.

Marcin Nowacki

Zdjęcia:

Główne – IPN
01 – Kadr z filmu „Powstanie warszawskie” – oryginalne ujęcie z ceremonii zaślubin 13 sierpnia 1944 r.
02 -ks. Wiktor Potrzebski (źródło: Muzeum Powstania Warszawskiego www.1944.pl)

Subskrybuj
Powiadom o
guest
0 komentarzy
Informacje zwrotne.
Zobacz wszystkie komentarze.

Telefon interwencyjny

Widziałeś(aś) coś ważnego? Chcesz się podzielić informacją?
Masz problem i nie wiesz co robić?

Zadzwoń!
Anonimowość gwarantowana!

600 152 526